Jak przebiega leczenie ortodontyczne?

Pierwszym etapem jest konsultacja, podczas której lekarz przeprowadza wywiad, ocenia ustawienie zębów, sposób ich kontaktowania się oraz wygląd i funkcjonowanie szczęki i żuchwy. W zależności od potrzeb diagnostyka może zostać uzupełniona o fotografie, skany lub wyciski uzębienia oraz badania RTG.

Na podstawie zgromadzonych informacji przygotowywany jest indywidualny plan leczenia. Uwzględnia on rodzaj wady zgryzu, stan jamy ustnej, wiek pacjenta oraz możliwości zastosowania określonych metod.

Leczenie ortodontyczne składa się zazwyczaj z kilku etapów:

• konsultacji i diagnostyki,
• przygotowania indywidualnego planu leczenia,
• założenia lub przekazania wybranego aparatu,
• regularnych wizyt kontrolnych,
• zakończenia aktywnego leczenia,
• leczenia retencyjnego, utrwalającego uzyskane rezultaty.

Czas leczenia zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania wady, zastosowanej metody oraz współpracy pacjenta z lekarzem. Dokładny harmonogram można określić dopiero po przeprowadzeniu diagnostyki.

Rodzaje aparatów ortodontycznych

Aparaty ortodontyczne można podzielić na kilka podstawowych rodzajów:

• aparaty ruchome,
• aparaty stałe,
• aparaty nakładkowe,
• aparaty retencyjne.

Dobór właściwego rozwiązania zależy przede wszystkim od rodzaju wady zgryzu, wieku pacjenta i zaplanowanego celu leczenia. Nie każda metoda może być zastosowana w każdym przypadku.

Aparaty ruchome

Aparaty ruchome pacjent może samodzielnie zakładać i zdejmować zgodnie z zaleceniami lekarza. Stosuje się je przede wszystkim u dzieci, których szczęki i uzębienie wciąż się rozwijają. Mogą wspomagać prawidłowy rozwój łuków zębowych, korygować wybrane nieprawidłowości oraz ograniczać pogłębianie się wady zgryzu.

Skuteczność leczenia aparatem ruchomym w dużej mierze zależy od systematyczności. Aparat powinien być noszony przez określoną liczbę godzin i regularnie kontrolowany przez lekarza.

Aparaty stałe

Aparaty stałe są przymocowane do zębów na cały okres aktywnego leczenia. Najczęściej składają się z zamków, łuków ortodontycznych oraz elementów dodatkowych. Wywierają kontrolowaną siłę, która umożliwia stopniowe przesuwanie zębów do zaplanowanych pozycji.

W zależności od potrzeb oraz wybranego rozwiązania zamki mogą być metalowe lub wykonane z materiałów o bardziej dyskretnym wyglądzie. Podczas leczenia konieczne są regularne wizyty kontrolne, na których lekarz ocenia postępy i odpowiednio dostosowuje aparat.

Aparaty nakładkowe

Przezroczyste nakładki ortodontyczne są indywidualnie dopasowywane do uzębienia pacjenta. Leczenie polega na noszeniu kolejnych kompletów nakładek, które stopniowo zmieniają ustawienie zębów. Można je zdejmować na czas jedzenia, picia oraz wykonywania zabiegów higienicznych.

Nakładki są rozwiązaniem dyskretnym, jednak wymagają dużej systematyczności. Powinny być noszone zgodnie z planem ustalonym przez lekarza. Możliwość zastosowania leczenia nakładkowego zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania wady.

Aparaty retencyjne

Po zdjęciu aparatu stałego lub zakończeniu leczenia nakładkami rozpoczyna się etap retencji. Jego celem jest utrzymanie zębów w nowych pozycjach i ograniczenie ryzyka ich ponownego przesunięcia.

Do tego celu wykorzystuje się retainery ruchome lub stałe. Sposób oraz czas ich stosowania są ustalane indywidualnie. Przestrzeganie zaleceń dotyczących retencji jest jednym z najważniejszych warunków długotrwałego utrzymania efektów leczenia.

Higiena podczas leczenia ortodontycznego

Podczas noszenia aparatu należy szczególnie dokładnie dbać o higienę jamy ustnej. Elementy aparatu mogą zatrzymywać resztki jedzenia i utrudniać usuwanie płytki nazębnej. Zaniedbania zwiększają ryzyko rozwoju próchnicy, stanów zapalnych dziąseł oraz powstawania odwapnień szkliwa.

W czasie leczenia zaleca się:

• regularne i dokładne szczotkowanie zębów,
• oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych i elementów aparatu,
• używanie akcesoriów zaleconych przez lekarza lub higienistkę,
• ograniczenie słodkich, klejących i bardzo twardych produktów,
• odbywanie regularnych wizyt kontrolnych i higienizacyjnych,
• zgłaszanie uszkodzeń aparatu.

Szczegółowe zalecenia mogą różnić się w zależności od rodzaju zastosowanego aparatu.